Neden Doğru Kesme Parametresi Kritik?
Düşük devir ve ilerleme → uzun çevrim süresi, aşırı ısınma, kötü yüzey. Yüksek devir ve ilerleme → takım kırılması, boyut hatası, makine arızası. Doğru parametre hem kaliteyi hem de verimliliği aynı anda optimize eder.
Temel Formüller
1. Devir (RPM) Hesabı
N (RPM) = (Vc × 1000) / (π × D)
Vc = Kesme hızı (m/dk)
D = Takım çapı (mm)2. İlerleme (Feed Rate) Hesabı
Vf (mm/dk) = N × fz × Z
fz = Diş başına ilerleme (mm/diş)
Z = Flüt (diş) sayısı3. Metal Kaldırma Hızı (MRR)
MRR (cm³/dk) = (Vf × ae × ap) / 1000
ae = Radyal talaş derinliği (mm)
ap = Eksenel talaş derinliği (mm)Malzemeye Göre Hazır Parametre Tablosu (Karbür Parmak Freze)
| Malzeme | Vc (m/dk) | fz (mm/diş) | ap (×D) | ae (×D) |
|---|---|---|---|---|
| Alüminyum (6061) | 200–400 | 0.05–0.12 | 1.0×D | 0.5×D |
| Yumuşak Çelik (St37) | 80–150 | 0.03–0.06 | 0.5×D | 0.3×D |
| Alaşımlı Çelik (4140) | 60–100 | 0.02–0.05 | 0.4×D | 0.25×D |
| Paslanmaz Çelik (304) | 50–80 | 0.02–0.04 | 0.3×D | 0.2×D |
| Dökme Demir (GG25) | 100–180 | 0.04–0.08 | 0.5×D | 0.3×D |
| Titanyum (Ti-6Al-4V) | 40–60 | 0.02–0.04 | 0.3×D | 0.15×D |
| Plastik (POM, ABS) | 200–500 | 0.05–0.15 | 1.0×D | 0.5×D |
Pratik Örnek: 10 mm Karbür Parmak Freze ile Al 6061 Kesme
D = 10 mm, Vc = 300 m/dk, fz = 0.08 mm, Z = 4
RPM = (300 × 1000) / (3.14 × 10) = 9.549 ≈ 9500 RPM
Vf = 9500 × 0.08 × 4 = 3.040 mm/dk
ap = 10 mm (1×D)
ae = 5 mm (0.5×D)Frezeleme Stratejileri
Tırmanma (Climb / Down) Frezeleme
Takım dönüş yönü ile ilerleme yönü aynı. Daha iyi yüzey kalitesi, daha uzun takım ömrü. Modern CNC frezelerde tercih edilir.
Konvansiyonel (Up) Frezeleme
Takım dönüşüne karşı ilerleme. Makine boşluğu (backlash) olan eski makinelerde veya pürüzlü kaba yüzeylerde kullanılır.
Yüksek Hız Frezeleme (HSM / Trochoidal)
Küçük radyal talaş derinliği (ae = 0.05–0.15×D), yüksek ilerleme hızı. Takım ömrünü 3–5 kat uzatır, çevrim süresini kısaltır.
Soğutma ve Yağlama
- Tam soğutma sıvısı: Çelik, dökme demir, paslanmaz çelik
- Hava üfleme: Alüminyum, plastik (soğutma sıvısı talaşları yapıştırabilir)
- MQL (Minimum Miktarda Yağlama): Titanyum, süper alaşımlar
- Kuru kesme: Kısa süreli, düşük ısı üreten işlemler
Sıkça Sorulan Sorular
Hangi RPM ayarı doğru?
RPM, takım çapı ve işlenecek malzemeye göre değişir. Formülü kullanın veya takım kataloğundaki Vc değerini referans alın.
Takım yanarsa ne yapmalıyım?
Kesme hızını %20–30 düşürün, soğutmayı kontrol edin ve talaş derinliğini azaltın.